29/3/2020

Please reload

Nýlegar færslur

Skýrsla stóru nefndarinnar frá 2010

20/2/2015

1/7
Please reload

Helstu færslur

Ræða Elínar Bjargar Ragnarsdóttur, framkvæmdastjóra SFÚ

21/6/2010

Ræða flutt á opnum íbúafundi á Ísafirði, maí 2010

 

Fundarstjóri, ágætu fundargestir.

 

Samtök fiskframleiðenda og útflytjenda – SFÚ eru rúmlega 15 ára gömul samtök fiskvinnslna sem byggja hráefnisöflun sína að mestu á kaupum á fiskmörkuðum, þó einstaka aðilar eigi einnig minni útgerðir. Elstu fyrirtækin í samtökunum eru um 30 ára gömul og byrjuðu smátt en hafa vaxið úr því að vera fyrirtæki með 5-10 stöðugildi í það að verða með yfir 100 stöðugildi.

 

Það sem SFÚ vill beita sér fyrir er sanngjarnt og réttlátt fiskveiðistjórnunarkerfi þar sem litið er á heildarmyndina, frá veiðum á markað, þar sem hagsmunir allra aðila eru tryggðir og samkeppnisumhverfið þannig út garði gert að það tryggi að allir sitji við sama borð er kemur að innkaupsverði hráefnis. Samtökin vilja beita sér fyrir framförum og framþróun samfélaginu öllu til heilla.

 

Saga framþróunar er saga sigurs yfir erfiðleikum er virðast óyfirstíganlegir. Maðurinn er maður vegna þess, að hann hefur alltaf verið að gera hið ómögulega, - eða það sem hugleysi og heimsku sýnist ómögulegt.

 

Nú er hamrað á því öllum stundum að fyrningarleiðin eða hvaða önnur leið sem farin yrði til framþróunar sé ómöguleg, ekki framkvæmanleg og leiði allt til glötunar. Hvers vegna? Jú vegna þess að fyrirtækin eru svo illa rekin í dag að þau riða á barmi falls. Er það næg ástæða til þess að gera EKKI breytingar á kerfinu? Er þá ekki einmitt ástæða til þess að gera breytingar? Hefur núverandi kerfi ekki sýnt að það er gallað eins og það er?

 

Staðreyndin er vissulega sú að skuldastaða fyrirtækjanna er slæm og ef vitnað er í skýrslu sem unnin var af rannsókna- og þróunarmiðstöð Háskólans á Akureyri, þá sömu og notuð hefur verið til að rökstyðja að ekki megi hrófla við kerfinu þá riði allt til falls, má sjá að stór hluti fyrirtækjanna riðar nú þegar til falls þó svo að kerfið yrði óbreytt. Hvernig má það vera að af 20 stærstu fyrirtækjunum sem ráða yfir tæpum 70% aflaheimilda séu aðeins tvö þeirra skuldlaus, sex eru í góðri stöðu, níu eru í mjög erfiðri stöðu þar sem brugðið getur til beggja vona en þrjú eru í óviðráðanlegri stöðu. Hvernig stendur á því að 12 af 20 stærstu fyrirtækjum í sjávarútvegi eru í þessari stöðu ef núverandi kerfi er svo gott að engu má breyta? Hvert er virði hlutafjár þessara fyrirtækja? Þessi 12 fyrirtæki ráða yfir tæpum 40% af heildaraflaheimildum, hver á raunverulega þær heimildir nú? Skýrslan sýnir einnig að gríðarleg skuldaaukning varð uppúr árinu 2003, hvernig stendur á því? Þarf ekki að skoða það vel áður en því er slegið föstu að allar leiðir til breytinga séu ófærar? Hvernig er það rökstutt að fyrirtæki geti keypt aflaheimildir á allt að 4000 kr. /kg. en geti ekki greitt sanngjarna leigu fyrir afnot af auðlindinni?

 

Getur verið að leikurinn hafi verið sá að menn keyptu lítilræði af aflaheimildum á allt að 4000 kr. / kg. og hafi síðan eignfært það sem þeir áttu fyrir af aflaheimildum á verðmatinu 4000 kr. / kg, þar með búið til eign í fyrirtækinu sem hægt var að nota sem andlag veðs og þar með fá lán til kaupa á skuldabréfavafningum, hlutabréfum og fleiru sem síðan varð verðlaust haustið 2008? Getur verið að stjórnendur fyrirtækjanna hafi bara verið að „gambla“ í greinum alls óskyldum sjávarútvegi ogeinfaldlega tapað í þeim áhættuleik? Ef það er raunin eiga slík fyrirtæki ekki einfaldlega að fara á hausinn og komast í eigu aðila sem kunna og geta rekið fyrirtæki? Er þá ekki fyrst komið tækifæri fyrir fuglinn Fönix að rísa úr öskunni?

 

Nú nýlega kom út rannsóknarskýrsla um bankahrunið sem sýnir okkur að ýmislegt var rotið og rotnaði innanfrá. Því miður var þáttur sjávarútvegsins ekki skoðaður nógu ýtarlega í þeirri skýrslu og er það mitt mat að full þörf sé á að skoða sjávarútveginn einan og sér í annarri rannsókn. Því miður virðist sem margir kjarnar þjóðfélagsins séu jafn sýktir og sá kjarni sem til umfjöllunar var í rannsóknarskýrslunni og full ástæða sé til að skoða tengsl þeirra manna sem teljast til hagsmunaaðila í sjávarútvegi og hvernig valdi er mögulega misbeitt.

 

Er t.d. eðlilegt að í stjórn Hafrannsóknarstofnunar sem á að veita hlutlausa ráðgjöf sitji aðilar sem hafa af því beina hagsmuni að hafa áhrif á aflaúthlutanir hvers árs? Er ekki eðlilegra að slík stofnun lúti hlutlausri stjórn? Eins og skipun stjórnar Hafró er nú háttað eru þrír af fimm aðilum hagsmunaaðilar og hafa því meirihluta í stjórn. Þeir sem eru þannig skipaðir eru Árni Bjarnason, Friðrik J