29/3/2020

Please reload

Nýlegar færslur

Skýrsla stóru nefndarinnar frá 2010

20/2/2015

1/7
Please reload

Helstu færslur

Verðmætum kastað í sjóinn - Ólafur Arnarson

20/3/2012

Fyrr í þessum mánuði skrifaði ég pistil um þá forgjöf sem útgerðarvinnslur hafa á samkeppnismarkaði vegna tvöfalds verðlagskerfis fyrir sjávarafurðir. Ég færði rök fyrir því að þessi mismunun á samkeppnisaðstöðu er beinlínis skaðleg fyrir þjóðarbúið í heild sinni og gríðarlega ósanngjörn gagnvart t.d. sjómönnum, sem starfa hjá útgerðum sem selja afla á skiptaverði Verðlagsstofu í beinni sölu í stað þess að setja aflann á fiskmarkað.

Nokkrar umræður spunnust um pistilinn á Facebook síðu minni og fram komu þau sjónarmið að mikið hagræði væri af því fyrir greinina að hafa verðmætakeðjuna á sömu hendi. Þannig væri afhendingaröryggi mun meira hjá þeim aðilum sem starfræktu bæði útgerð og fiskvinnslu. Nefnt var að Norðmenn væru farnir að hallast að því að íslenska fyrirkomulagið, þ.e. veiðar og vinnsla á sömu hendi, skapi Íslendingum samkeppnisforskot.

Það held ég að við Íslendingar gætum brosað og jafnvel hlegið að frændum okkar, Norðmönnum, ef þeir hallast að því að það sé samtvinning veiða og vinnslu sem skapi samkeppnisforskot Íslendinga á mörkuðum úti í heimi. Eitthvað hafa þeir misskilið hlutina.

Sjálfstæðir framleiðendur þurfa að borga meira

Það er ekkert óskaplega langt síðan að samkeppni í fiskvinnslu var nær engin hér á landi. Stóru fisksölufyrirtækin, með SÍF og SH í broddi fylkingar, höfðu einokun á útflutningi sjávarafurða. Þá var megnið af íslenskum fiski, þ.e. sá hluti sem ekki var saltaður, fluttur út frosinn sem hráefni fyrir frekari framleiðslu. Kaupendur voru t.d. skyndibitastaðir, skólar og fangelsi. Þetta voru stórkaupendur sem borguðu tiltölulega lágt verð. Ekki er vert að gera lítið úr starfi stóru fisksölufyrirtækjanna. Þessi útflutningur skilaði gjaldeyri inn í landið.

Illmögulegt var fyrir sjálfstæða framleiðendur að hasla sér völl í fiskvinnslu. Erfitt var að fá útflutningsleyfi og menn þurftu að sýna fram á að þeir fengju miklu hærra verð en stóru sölufyrirtækin. Annars var útleyfi ekki veitt.

Með harðfylgni og dugnaði náðu samt djarfir einstaklingar að byggja upp sjálfstæðar fiskvinnslur hér á landi. Það var ekki auðvelt. Þeir máttu búa við það að kaupa hráefni til vinnslunnar á 30-40 prósent hærra verði en útgerðarvinnslurnar. V